کتاب «بازخوانیِ نهضت ترجمه؛ حلقههای مفقوده در انتقال فلسفه یونان به عالم اسلام؛ از شهروندِ آتنی تا رعیتِ بغداد» نوشته امیرحسین ساکت و رضا مختاری خوئی توسط مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل–دانشگاه تهران منتشر شد و از خردادماه در دسترس علاقهمندان قرار میگیرد.
این اثر ۲۵۰ صفحهای با رویکردی تاریخی و تحلیلی، به بررسی نهضت ترجمه و انتقال میراث فلسفه یونان به جهان اسلام میپردازد و تلاش میکند ابعاد کمتر دیدهشده این جریان فکری را بازخوانی کند.
نویسندگان در این کتاب تأکید دارند که نهضت ترجمه صرفاً یک حرکت علمی نبوده، بلکه تحت تأثیر عوامل سیاسی، ایدئولوژیک و نیازهای حاکمیتی شکل گرفته است؛ موضوعی که از عصر امویان آغاز و در دوره عباسیان نیز ادامه یافته است.
در این پژوهش همچنین مسیر انتقال آثار فلسفی از جندیشاپور تا بغداد بررسی شده و نقش مترجمان مسیحی نسطوری و ستارهپرستان حرّانی در این فرایند مورد توجه قرار گرفته است. به گفته نویسندگان، فلسفه یونان نه بهصورت مستقیم، بلکه از مسیر ترجمههای میانجی وارد جهان اسلام شده است.
کتاب همچنین به تفاوتهای ساختاری میان فلسفه یونان و اندیشه اسلامی پرداخته و نشان میدهد چگونه مفاهیم فلسفی در بستر سیاسی–اجتماعی خلافت عباسی بازتعریف شدهاند؛ تا جایی که برخی از مفاهیم سیاسی یونان در جهان اسلام معادلسازی و دگرگون شدند.
از دیگر محورهای این اثر، بررسی چرایی غلبه ترجمه آثار ارسطو نسبت به افلاطون، نقش حمایتهای مالی از مترجمان، و تأثیر ترجمههای غیر دقیق بر شکلگیری فلسفه اسلامی است.
در پایان نیز به این نکته اشاره شده که نهضت ترجمه در جهان اسلام، در مقایسه با جهان مسیحیت، با آزادی و حمایت بیشتری همراه بوده و همین امر زمینهساز شکوفایی فلسفه در تمدن اسلامی شده است.
نظر شما